რა არის კიბერუსაფრთხოება? როგორ დავიცვათ ვებგვერდი, კორპორატიული ელფოსტა და კომპანიის ციფრული სისტემები?

თანამედროვე კომპანიები ხშირად იყენებენ ვებგვერდებს, კორპორატიულ ელფოსტას, ჰოსტინგს, სერვერებს, მონაცემთა ბაზებს, CRM სისტემებს, მობილურ აპლიკაციებსა და ღრუბლოვან სერვისებს.

ეს ყველაფერი კომპანიის ციფრული აქტივებია.

ამიტომ კიბერუსაფრთხოება მხოლოდ ბანკებისა და დიდი ტექნოლოგიური კომპანიების საკითხი არ არის.

პატარა ბიზნესსაც შეიძლება ჰქონდეს ვებგვერდი, ონლაინ შეკვეთის სისტემა, კორპორატიული ელფოსტა ან მომხმარებლის მონაცემთა ბაზა, რომელიც დაცვას საჭიროებს.

რა არის კიბერუსაფრთხოება?

კიბერუსაფრთხოება მოიცავს ტექნოლოგიებსა და პროცესებს, რომლებიც კომპიუტერული სისტემების, ქსელების, ვებგვერდების, პროგრამული უზრუნველყოფის, მომხმარებლის ანგარიშებისა და ციფრული მონაცემების დაცვისთვის გამოიყენება.

ვებგვერდის უსაფრთხოება მხოლოდ SSL სერტიფიკატის არსებობას არ ნიშნავს.

HTTPS იცავს კავშირს ბრაუზერსა და ვებგვერდს შორის, თუმცა თვითონ პროგრამულ სისტემაში არსებულ უსაფრთხოების პრობლემებს ავტომატურად არ აგვარებს.

ამიტომ უსაფრთხოება რამდენიმე ფენად უნდა განიხილებოდეს.

ვებგვერდის უსაფრთხოება

ვებგვერდზე თავდასხმამ შეიძლება მხოლოდ დროებითი გათიშვა არ გამოიწვიოს.

შესაძლებელია შეიცვალოს მთავარი გვერდი, მოხდეს ადმინისტრატორის ანგარიშის კომპრომეტირება, მონაცემთა ბაზის მიზანში ამოღება ან მავნე ფაილების ატვირთვა.

ამიტომ უსაფრთხოება ვებგვერდის განვითარების საწყის ეტაპზევე უნდა იყოს გათვალისწინებული.

კორპორატიული ელფოსტის უსაფრთხოება

კორპორატიული ელფოსტა ბიზნეს კომუნიკაციის მნიშვნელოვანი ნაწილია.

მაგალითად:

• info@company.com
• sales@company.com
• support@company.com

თუმცა მხოლოდ საფოსტო ყუთის შექმნა უსაფრთხო ელფოსტის სისტემას არ ნიშნავს.

საჭიროა DNS, MX, SPF, DKIM, DMARC, პაროლები, ავტორიზაცია და სხვა უსაფრთხოების პარამეტრები.

SPF

SPF ეხმარება დომენს განსაზღვროს, რომელ სერვერებს აქვთ უფლება კონკრეტული დომენის სახელით ელფოსტა გაგზავნონ.

ეს არის ელფოსტის უსაფრთხოების ერთ-ერთი ტექნიკური მექანიზმი.

DKIM

DKIM იყენებს კრიპტოგრაფიულ ხელმოწერას იმისთვის, რომ მიმღებმა სისტემამ შეძლოს ელფოსტის ავთენტურობის შემოწმება.

სწორად კონფიგურირებული DKIM კორპორატიული ელფოსტის ინფრასტრუქტურის მნიშვნელოვანი ნაწილია.

DMARC

DMARC საშუალებას აძლევს დომენის მფლობელს განსაზღვროს, როგორ უნდა დამუშავდეს ისეთი წერილები, რომლებიც SPF ან DKIM შემოწმებას ვერ გადიან.

კომპანიის დომენის სახელით არაავტორიზებული წერილების გაგზავნის წინააღმდეგ ის შეიძლება გამოყენებული იყოს SPF-სა და DKIM-თან ერთად.

კორპორატიული ელფოსტის შექმნა

პროფესიონალური კორპორატიული ელფოსტის სისტემა შეიძლება მოიცავდეს:

• დომენის შემოწმებას
• DNS კონფიგურაციას
• MX ჩანაწერებს
• SPF
• DKIM
• DMARC
• საფოსტო ყუთების შექმნას
• ორეტაპიან ავტორიზაციას
• სპამისგან დაცვას
• მობილური მოწყობილობების კონფიგურაციას
• კომპიუტერების კონფიგურაციას
• უსაფრთხოების პოლიტიკას

კორპორატიული ელფოსტა კომპანიის ციფრული ინფრასტრუქტურის ნაწილია.

რატომ იყენებენ კომპანიები კორპორატიულ ელფოსტას?

მისამართი:

info@company.com

კომპანიისთვის განსხვავებულ კომუნიკაციის სტრუქტურას ქმნის.

შესაძლებელია ცალკე მისამართების შექმნა გაყიდვებისთვის, მხარდაჭერისთვის, ბუღალტერიისთვის და ადმინისტრაციისთვის.

ეს განსაკუთრებით სასარგებლოა ბიზნესის ზრდის დროს.

ჰოსტინგი და უსაფრთხოება

ვებგვერდის უსაფრთხოებაზე გავლენას ახდენს სერვერული ინფრასტრუქტურაც.

მნიშვნელოვანია ოპერაციული სისტემა, web server, პროგრამული უზრუნველყოფის ვერსიები, მონაცემთა ბაზა, backup, firewall, წვდომის უფლებები და განახლებები.

იაფი ჰოსტინგი ავტომატურად არ ნიშნავს ცუდ უსაფრთხოებას, თუმცა კომპანიამ უნდა იცოდეს, რა შედის მომსახურებაში და ვინ არის პასუხისმგებელი კონკრეტულ უსაფრთხოების საკითხებზე.

VPS და სერვერები

VPS არის ვირტუალიზებული სერვერული გარემო.

პატარა კორპორატიულ ვებგვერდსა და დიდ ონლაინ პლატფორმას სხვადასხვა ტექნიკური რესურსი შეიძლება დასჭირდეს.

ამიტომ ჰოსტინგის, VPS-ის ან გამოყოფილი სერვერის არჩევა ტექნიკურ მოთხოვნებზე უნდა იყოს დამოკიდებული.

ვებგვერდის სარეზერვო ასლები

Backup ვებგვერდის დაცვის მნიშვნელოვანი ნაწილია.

თუმცა მხოლოდ ერთი backup ფაილის არსებობა სრულყოფილ სარეზერვო სისტემას არ ნიშნავს.

საჭიროა განისაზღვროს:

• რამდენად ხშირად იქმნება ასლი
• სად ინახება
• რამდენი ძველი ვერსია ინახება
• ვის აქვს წვდომა
• შესაძლებელია თუ არა აღდგენა
• შემოწმებულია თუ არა აღდგენის პროცესი

ონლაინ მაღაზიის უსაფრთხოება

ონლაინ მაღაზიებში შეიძლება დამუშავდეს მომხმარებლის ანგარიშები, შეკვეთები, მისამართები და სხვა მონაცემები.

ამიტომ საჭიროა მომხმარებლის ანგარიშების, სესიების, API-ების, ადმინისტრაციული პანელის, შეკვეთების სისტემისა და გადახდის ინტეგრაციის უსაფრთხოების გათვალისწინება.

მობილური აპლიკაციის უსაფრთხოება

მობილური აპლიკაცია მხოლოდ ვიზუალური ინტერფეისი არ არის.

მას შეიძლება ჰქონდეს API, ავტორიზაცია, token-ები, ლოკალური მონაცემები, push notification-ები და backend სისტემა.

ამიტომ მობილური აპლიკაციის უსაფრთხოება როგორც აპლიკაციას, ისე მის სერვერულ ინფრასტრუქტურას უნდა მოიცავდეს.

API უსაფრთხოება

თანამედროვე ვებგვერდები და მობილური აპლიკაციები ხშირად API-ებს იყენებენ.

API უსაფრთხოებაში მნიშვნელოვანია:

• ავთენტიფიკაცია
• ავტორიზაცია
• მონაცემების ვალიდაცია
• წვდომის კონტროლი
• rate limiting
• ლოგირება
• შეცდომების მართვა

ინტერნეტში ხელმისაწვდომი API არ ნიშნავს, რომ ყველა ფუნქცია ყველასთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს.

თანამშრომლების უსაფრთხოება

კიბერუსაფრთხოებაში ადამიანური ფაქტორიც მნიშვნელოვანია.

ფიშინგი, საეჭვო ბმულები, სუსტი პაროლები, ერთსა და იმავე პაროლის გამოყენება სხვადასხვა სისტემაში და უცნობი ფაილების გახსნა შეიძლება უსაფრთხოების რისკი გახდეს.

ამიტომ თანამშრომლებისთვის უსაფრთხოების საბაზისო წესების სწავლება შეიძლება სასარგებლო იყოს.

დომენის უსაფრთხოება

კომპანიის დომენი მნიშვნელოვანი ციფრული აქტივია.

დომენის ანგარიშზე უნდა გამოიყენებოდეს ძლიერი ავტორიზაცია.

შესაძლებლობის შემთხვევაში უნდა ჩაირთოს ორეტაპიანი ავტორიზაცია.

წვდომა უნდა ჰქონდეს მხოლოდ უფლებამოსილ თანამშრომლებს.

უნდა კონტროლდებოდეს დომენის ვადის გასვლის თარიღი და DNS ცვლილებები.

კიბერუსაფრთხოება საქართველოში

საქართველოში მოქმედი კომპანიები შეიძლება იყენებდნენ ვებგვერდებს, კორპორატიულ ელფოსტას, CRM სისტემებს, ღრუბლოვან სერვისებსა და ონლაინ გადახდებს.

ბათუმში, საქართველოში, ქობულეთში, ქუთაისში, რუსთავში, ზუგდიდში, გორში, ფოთში, ბორჯომში, თელავსა და საქართველოს სხვა ქალაქებში მოქმედ ბიზნესებს შეიძლება ჰქონდეთ ციფრული ინფრასტრუქტურა, რომელიც შესაბამის დაცვას საჭიროებს.

კიბერუსაფრთხოება ბათუმში

ბათუმში სხვადასხვა სფეროს ბიზნესი მუშაობს.

სასტუმროებს შეიძლება ჰქონდეთ დაჯავშნის სისტემა.

რესტორნებს შეიძლება ჰქონდეთ ონლაინ შეკვეთის სისტემა.

უძრავი ქონების კომპანიებს შეიძლება ჰქონდეთ განაცხადის ფორმები.

IT კომპანიებს შეიძლება ჰქონდეთ მომხმარებლის პირადი კაბინეტები.

თითოეულ სისტემას საკუთარი უსაფრთხოების მოთხოვნები აქვს.

კიბერუსაფრთხოება საქართველოში

საქართველოში მოქმედ კომპანიებს შეიძლება ჰქონდეთ უფრო კომპლექსური B2B სისტემები, CRM, cloud სერვისები, თანამშრომლების ანგარიშები და მომხმარებლის მონაცემთა ბაზები.

ასეთ შემთხვევაში საჭიროა არა მხოლოდ ვებგვერდის, არამედ მთელი ციფრული ინფრასტრუქტურის შეფასება.

ქობულეთი და საქართველოს სხვა ქალაქები

ქობულეთში, ქუთაისში, რუსთავში, ზუგდიდში, გორში, ფოთში, ბორჯომში, თელავსა და საქართველოს სხვა ქალაქებში მოქმედი კომპანიებიც იყენებენ ვებგვერდებს, ელფოსტას, ჰოსტინგსა და ციფრულ სისტემებს.

უსაფრთხოების საჭიროებას განსაზღვრავს გამოყენებული ტექნოლოგია და სისტემა და არა მხოლოდ ქალაქის ზომა.

რუსულენოვანი მომხმარებლები და ძიება

საქართველოში მრავალენოვანი ციფრული გარემოა.

რუსულენოვან მომხმარებლებთან მომუშავე კომპანიებისთვის შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს ხარისხიანი რუსულენოვანი მომსახურების გვერდები.

თუმცა ყველა რუსულენოვანი მომხმარებლის ერთნაირად განხილვა სწორი არ არის.

ერთმა მომხმარებელმა შეიძლება მოძებნოს ფასი.

მეორემ კომპანია.

მესამემ კონკრეტული მომსახურება.

მაგალითად:

• создание сайта
• разработка сайта
• веб-дизайн
• корпоративная почта
• кибербезопасность
• интернет-магазин

ამიტომ რუსულენოვანი კონტენტი უნდა შეიქმნას რეალური საძიებო მოთხოვნების გათვალისწინებით.

BEST SOFT და კიბერუსაფრთხოება

BEST SOFT-ს შეუძლია ვებ დიზაინი, პროგრამული უზრუნველყოფის განვითარება, კორპორატიული ელფოსტა, ჰოსტინგი და ციფრული ინფრასტრუქტურა კონკრეტული პროექტის ფარგლებში დაკავშირებულ სისტემებად განიხილოს.

კორპორატიულ ვებგვერდს, ონლაინ მაღაზიას, მობილურ აპლიკაციასა და ინდივიდუალურ პროგრამულ სისტემას სხვადასხვა უსაფრთხოების მოთხოვნები შეიძლება ჰქონდეს.

Best Soft Company უსაფრთხოების მიდგომას კონკრეტული პროექტის ტექნოლოგიებსა და ბიზნეს მოთხოვნებზე აფუძნებს.

დასკვნა

კიბერუსაფრთხოება მხოლოდ დიდი კომპანიების პრობლემა არ არის.

ვებგვერდის, კორპორატიული ელფოსტის, ონლაინ მაღაზიის, CRM-ის ან მობილური აპლიკაციის მქონე ნებისმიერ ბიზნესს სჭირდება შესაბამისი უსაფრთხოების მიდგომა.

ვებგვერდის, ელფოსტის, დომენის, ჰოსტინგის, სერვერის, backup-ისა და მომხმარებლის ანგარიშების უსაფრთხოება კომპლექსურად უნდა განიხილებოდეს.

უსაფრთხოება არ არის ფუნქცია, რომელიც ვებგვერდის დასრულების შემდეგ ემატება.

ის ვებ და პროგრამული უზრუნველყოფის პროფესიონალური განვითარების პროცესის ნაწილია.

Best Soft Company, ნაძალადევი N#15, თბილისი. მისწერეთ: info@bestsoftcompany.com. ტელეფონი +995 511 529 400. საიტი: https://www.bestsoftcompany.com/